Dinh dưỡng cho người mắc bệnh tiểu đường | Nên & kiêng ăn gì

10/02/2021 -  Kiến thức dinh dưỡng

Bệnh đái tháo đường, hay còn gọi là tiểu đường, là căn bệnh gây ra rối loạn chuyển hóa đặc trưng với lượng đường trong máu luôn ở mức cao hơn so với bình thường. Tình trạng này xảy ra do cơ thể thiếu hụt về tiết insulin hoặc đề kháng với insulin hay do cả 2 trường hợp. Từ đó, chúng dẫn đến các rối loạn quan trọng về chuyển hóa đường, đạm, mỡ, chất khoáng. Đây được xem là căn bệnh có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng cho sức khỏe và ảnh hưởng đến tính mạng. Do đó, dinh dưỡng cho người mắc bệnh tiểu đường luôn là vấn đề được mọi người quan tâm để góp phần giữ lượng đường trong máu duy trì ở chỉ số ổn định.

Trong bài viết dưới đây, các chuyên gia dinh dưỡng sẽ gợi ý cho bạn những thực phẩm nào nên và không nên sử dụng trong khẩu phần ăn cho những người mắc bệnh tiểu đường. Xem ngay nhé!

Tiểu đường ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe?

Bệnh tiểu đường có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm khi không được điều trị kịp thời và đúng cách.

Ảnh hưởng đến tiêu hóa

Bệnh lý tiểu đường lâu năm có thể gây ra biến chứng liệt dạ dày. Bệnh nhân sẽ cảm thấy buồn nôn hay nhanh thấy no bụng nên không thể ăn nhiều. Từ việc ăn không ngon miệng và chán ăn khiến bệnh nhân dễ gặp tình trạng suy nhược cơ thể vì nạp không đủ chất dinh dưỡng, thậm chí có thể dẫn đến việc thiếu máu do thiếu vitamin và sắt. Liệt dạ dày khiến các chất khó hấp thu vào cơ thể và gây ảnh hưởng nhiều tới quá trình điều trị bệnh do thuốc không được hấp thu vào cơ thể. 

 Bệnh tiểu đường ảnh hưởng đến tiêu hóa Bệnh tiểu đường ảnh hưởng đến tiêu hóa 

Ảnh hưởng đến hệ tuần hoàn 

Lượng đường huyết cao có thể hình thành các mảng chất béo trong thành mạch máu. Qua thời gian tích tụ lâu dài, việc này làm tăng nguy cơ xơ cứng mạch máu (xơ vữa động mạch).

Đồng thời, bệnh tiểu đường còn có thể gây nhiễm trùng và loét bàn chân. Khi máu gặp tình trạng lưu thông kém và thần kinh bị thương tổn có thể dẫn đến phải phẫu thuật cắt bỏ bàn chân hoặc cẳng chân. Tiểu đường còn gây ra một biến chứng nghiêm trọng khác là làm tăng huyết áp, dễ xảy ra nhồi máu cơ tim, đột quỵ ảnh hưởng đến tính mạng.

Ảnh hưởng thần kinh 

Tình trạng đường huyết tăng cao và kéo dài liên tục sẽ làm cho dây thần kinh bị tổn thương. Khi đó, toàn bộ sợi thần kinh trên cơ thể đều có thể bị ảnh hưởng, đặc biệt là các dây thần kinh chi trên và chi dưới sẽ biểu hiện rõ rệt nhất (biến chứng thần kinh ngoại biên). 

Biến chứng thần kinh ngoại biên gây ảnh hưởng đến dây thần kinh ở ngoại biên cơ thể như dây thần kinh ở tay, chân, dây thần kinh sọ não. Những bệnh nhân gặp tình trạng tê bì chân tay thường bị ảnh hưởng khá nhiều đến chất lượng cuộc sống, đặc biệt là giấc ngủ. 

Nguyên tắc trong ăn uống đối với người bệnh tiểu đường

Người bệnh đái tháo đường nên chia nhỏ khẩu phần ăn thành 5-6 bữa mỗi ngày.Với những người đang tiêm insulin phải tính thời điểm lượng đường huyết tăng cao sau bữa ăn phù hợp với thời điểm insulin có tác dụng mạnh nhất. Đối với những người điều trị bằng tiêm insulin tác dụng chậm thì rất dễ có xu hướng bị hạ đường huyết trong đêm, vì vậy nên cho ăn bữa phụ trước khi đi ngủ.

Nhu cầu năng lượng và thành phần dinh dưỡng cần đảm bảo phù hợp với mỗi điều kiện bệnh tật khác đi kèm và phù hợp với các hoạt động thể lực, thể dục và công việc của từng người bệnh.

Lựa chọn thực phẩm cho người mắc bệnh tiểu đường

Chế độ dinh dưỡng cho người mắc bệnh tiểu đường cần ưu tiên lựa chọn một số nhóm thực phẩm để có thể kiểm soát tốt lượng đường huyết tránh tình trạng bệnh diễn biến trầm trọng hơn. 

Nguyên tắc trong ăn uống đối với bệnh tiểu đườngNguyên tắc trong ăn uống đối với bệnh tiểu đường

Thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp

GI, tên đầy đủ là Glycemic, là một chỉ số dinh dưỡng thường dùng để đánh giá chất lượng Carbohydrate nạp vào cơ thể. Cụ thể hơn, đây là thông số đo lường lượng Carbohydrate trong một loại thực phẩm ảnh hưởng như thể nào đến đường huyết để từ đó đánh giá và thực hiện điều chỉnh khẩu phần ăn hợp lý.

Dựa vào chỉ số GI, người ta thường phân chia thực phẩm thành 3 nhóm:

  • Nhóm thực phẩm GI thấp: GI dưới 55
  • Nhóm thực phẩm GI trung bình: GI từ 55 đến 69
  • Nhóm thực phẩm GI cao: GI trên 70

Chỉ số GI của một số loại thực phẩm được khuyên dùng:

Loại thực phẩm Chỉ số GI
Táo 39 (120g)
Bưởi 25 (120g)
38 (120g)
Đậu xanh 51 (80g)
Cà rốt 35 (80g)

Việc căn cứ vào chỉ số GI để xây dựng thực đơn sẽ giúp thiết kế khẩu phần ăn khoa học, góp phần kiểm soát tốt bệnh tiểu đường.

Ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ và chất chống oxy hóa

Chất xơ có thể giúp giảm đường huyết và kiểm soát lượng cholesterol trong máu. Bản thân chất xơ không làm tăng lượng đường huyết vì thế nó rất tốt cho người bệnh tiểu đường. Người bệnh có thể cân nhắc bổ sung các thực phẩm giàu chất xơ và chất oxy hóa vào bữa ăn như: các loại hạt, trái cây tươi (tuy nhiên hạn chế ăn các loại quả ngọt như sầu riêng, xoài chín…), rau củ được chế biến hấp hoặc luộc…

ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ

Ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ

Người mắc bệnh tiểu đường nên hạn chế ăn gì?

  • Không hạn chế các loại thức ăn có 5% glucid
  • Hạn chế đối với các loại thức ăn có 10-20% glucid
  • Kiêng hoặc hạn chế tối đa đối với các loại đường hấp thu nhanh như mứt, kẹo, bánh ngọt, nước ngọt, trái cây khô… Đây là các loại thức ăn có trên 20% glucid.

Muối

Giảm lượng muối tiêu thụ xuống dưới 2300mg/ngày. Với những người mắc thêm các tình trạng bệnh mạn tính khác cần giảm nhiều hơn nữa.

Rượu và đồ uống có cồn

Rượu có thể làm hạ đường huyết nhất là khi không ăn và những tác động của rượu đến sức khỏe khi tiêu thụ quá nhiều thì rất nguy hiểm. Do vậy, để tránh xảy ra các biến chứng nguy hiểm thì tốt nhất nên hạn chế sử dụng rượu và các đồ uống có chứa cồn.

Người mắc bệnh tiểu đường nên hạn chế ăn gì?Người mắc bệnh tiểu đường nên hạn chế ăn gì?

Một số chế độ ăn phổ biến phù hợp cho người mắc bệnh tiểu đường

Chế độ ăn Địa Trung Hải

Chế độ ăn Địa Trung Hải được chứng minh là có thể cải thiện mức đường huyết và làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Chế độ ăn Địa Trung Hải bao gồm:

  • Rau, trái cây, các loại hạt, các loại đậu, khoai tây, ngũ cốc nguyên hạt, bánh mì, thảo mộc, thủy hải sản và dầu ô liu.
  • Dầu ô liu được sử dụng như thực phẩm chính để cung cấp chất béo.
  • Tổng lượng chất béo chiếm từ 25% đến 35% tổng năng lượng, với lượng chất béo bão hòa không quá 7% lượng năng lượng nạp vào.
  • Cá và gia cầm được sử dụng như món chính hai lần một tuần. Khoảng 7 quả trứng một tuần.
  • Sử dụng trái cây cho món tráng miệng, hạn chế đồ ngọt.
  • Giới hạn khoảng 350-450g thịt đỏ mỗi tháng

Chế độ ăn Địa Trung HảiChế độ ăn Địa Trung Hải – Dinh dưỡng cho người mắc bệnh tiểu đường

Chế độ ăn DASH

Chế độ ăn DASH: Bên cạnh tác dụng hỗ trợ cho người tiểu đường, chế độ ăn DASH cũng được chứng minh là có thể giúp giảm nguy cơ béo phì và đái tháo đường type 2. Chế độ ăn DASH tập trung vào:

  • Trái cây, rau và các sản phẩm sữa không béo hoặc ít béo
  • Sử dụng nhiều ngũ cốc nguyên hạt, cá, gia cầm, đậu, các loại hạt, dầu thực vật
  • Nhiều kali, canxi, magie, chất xơ và protein
  • Ít chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa
  • Hạn chế natri, đồ ngọt, đồ uống có đường và thịt đỏ

Chế độ ăn DASHChế độ ăn DASH

Nhịn ăn gián đoạn

Nhịn ăn gián đoạn: sử dụng để giảm cân và có thể kiểm soát đường huyết tốt hơn

Có nhiều loại nhịn ăn gián đoạn, bao gồm nhịn ăn vào những ngày cụ thể, không ăn vào trong một số giờ nhất định, sử dụng danh sách thực phẩm được tiêu thụ theo ngày và giờ cố định, hạn chế lượng calo tiêu thụ vào một số ngày trong tuần.

Cần lưu ý khi người tiểu đường đang sử dụng thuốc chống tăng đường huyết như insulin, nhịn ăn gián đoạn có thể dẫn đến hạ đường huyết nghiêm trọng và có thể dẫn đến tử vong. Do đó, bệnh nhân cần được theo dõi đường huyết khi sử dụng chế độ ăn này để điều chỉnh lượng thuốc.

Nhịn ăn gián đoạn

Nhịn ăn gián đoạn – Dinh dưỡng cho người mắc bệnh tiểu đường

Một số chế độ ăn khác

Chế độ ăn Ketogenic, MAYO Clinic, Jenny Craig, Ornish Diet, ăn chay…

Gói Khám – Tư vấn Điều chỉnh Chế độ Dinh dưỡng cá thể

Gói KhámGói Khám – Tư vấn Điều chỉnh Chế độ Dinh dưỡng cá thể

Các hoạt động của Gói dịch vụ Khám – Tư vấn Dinh dưỡng người lớn 

Gói dịch vụ Khám – Tư vấn Dinh dưỡng người lớn tại Trung tâm điều trị Béo phì và Hội chứng chuyển hóa VIAM bao gồm một số hoạt động sau: 

  • Đánh giá các chỉ tiêu nhân trắc: Cơ – Mỡ – Xương trên hệ thống máy Đo các chỉ số sức khỏe: Huyết áp, nhịp tim.
  • Đo mật độ xương bằng phương pháp siêu âm.
  • Đánh giá khẩu phần ăn thực tế bằng phần mềm khẩu phần độc quyền của VIAM.
  • Khám và tư vấn với BS chuyên gia (100% là các Tiến sĩ, Phó Giáo sư).
  • Có chế độ CÁ THỂ của riêng bạn.
  • Được hướng dẫn Giáo dục sức khỏe với Bác sĩ dinh dưỡng cá nhân.
  • Có sự hướng dẫn tập luyện phù hợp với HLV.

Lợi ích của gói dịch vụ 

  • Hiểu về cơ thể mình thừa/thiếu gì về cân nặng, mỡ, xương.
  • Tìm hiểu về khẩu phần ăn của mình đang thừa/thiếu thế nào về năng lượng, các chất sinh năng lượng, các vi chất dinh dưỡng để từ đó điều chỉnh chế độ ăn.
  • Được các chuyên gia tư vấn cá thể để điều chỉnh cân nặng, chế độ ăn.
  • Biết được các phương pháp tập luyện có lợi cho sức khoẻ và phù hợp với tình trạng của mình.
  • Sở hữu bộ thực đơn cá thể 14 ngày được xây dựng dựa trên khẩu vị của bản thân và hợp lý đối với tình trạng sức khoẻ.
  • Thực hiện đánh giá sau khi 1 tháng theo tư vấn và được các chuyên gia điều chỉnh những vấn đề còn tồn tại.

Đối tượng áp dụng

  • Người mắc các bệnh Cao huyết áp, Tiểu đường, Ung thư…
  • Người có khả năng áp dụng chế độ ăn nghiêm ngặt theo chỉ định của bác sĩ.
  • Phụ nữ đang mang thai. 

Phòng khám chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM mong rằng bài viết này đã giúp bạn đọc hiểu thêm về cách xây dựng chế độ dinh dưỡng cho người mắc bệnh tiểu đường. Bên cạnh đó, phòng khám chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM cung cấp dịch vụ tư vấn chế độ ăn và tập luyện hợp lý cho những người gặp phải tình trạng bệnh mạn tính như tiểu đường, huyết áp cao… Hãy liên hệ với chúng tôi qua số hotline 0935.18.39.39 hoặc 0243.633.5678 để nhận được thông tin chi tiết nhất.

Khách hàng đánh giá

4.8

  • Đặt lịch khám ngay

  • Date Format: DD slash MM slash YYYY