Uống quá nhiều đạm Whey gây ra tác dụng phụ gì?

Đạm whey là người bạn đồng hành quen thuộc của người tập thể hình và vận động viên để giúp cải thiện sự phát triển cơ bắp và phục hồi sau tập luyện cũng như có ít tác dụng phụ sau khi tập hơn. Tuy nhiên, việc lạm dụng loại thực phẩm bổ sung này có thể gây hại cho sức khỏe. Hãy cùng chuyên gia tại Phòng khám Chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM tìm hiểu kỹ qua bài viết dưới đây.

1. Protein whey (Đạm whey)

Protein whey là gì?

Đạm whey là chất lỏng tách ra từ sữa trong quá trình làm phô mai. Sau đó, whey được lọc, tinh chế và sấy khô thành bột protein whey. Đây là nguồn đạm chất lượng cao, chứa đầy đủ các axit amin thiết yếu.

Các loại whey phổ biến

Có ba loại protein whey chính, những loại protein này khác nhau bởi cách chúng được chế biến, bao gồm:

• Whey protein cô đặc ((Whey Protein Concentrate – WPC): Chứa khoảng 35-80% protein, còn lại là lactose, chất béo và khoáng chất từ ​​sữa.
• Whey protein tinh khiết (Whey Protein Isolate – WPI): Chứa khoảng 90% protein, có rất ít lactose hoặc chất béo.
• Whey protein thủy phân (Whey Protein Hydrolyzed): Protein >90% và đã được thủy phân một phần, giúp cơ thể hấp thụ nhanh hơn.

Đọc thêm tại bài viết: Thực phẩm bổ sung dành cho người chơi thể thao để biết cách tối ưu hiệu suất vận động

Lợi ích của whey protein với cơ thể

Các nghiên cứu cho thấy đạm whey có thể giúp các vận động viên phục hồi sau khi tập luyện, xây dựng cơ bắp và tăng sức mạnh, đặc biệt là đối với người trẻ tuổi không mắc các bệnh lý.

Ngoài ra, một số nghiên cứu cho thấy đạm whey có thể hỗ trợ giảm cân cho những người thừa cân và béo phì. Tiêu thụ nhiều protein hơn có thể giúp mọi người cảm thấy no lâu hơn, từ đó hỗ trợ giảm cân.

Đạm whey cũng là một nguồn protein hoàn chỉnh, nó chứa tất cả các axit amin thiết yếu với cơ thể. Cơ thể bạn không thể tự tổng hợp được các axit amin, do đó bạn buộc phải lấy các axit amin này từ chế độ ăn uống.

Ăn các thực phẩm giàu protein, chẳng hạn như protein nạc, hải sản, trứng và các loại hạt có thể giúp bạn tăng lượng protein trong chế độ ăn uống. Tuy nhiên, nếu chế độ ăn uống không đủ để đáp ứng mục tiêu tập luyện của bạn, thực phẩm bổ sung đạm whey là một lựa chọn để tăng lượng protein nạp vào cơ thể.

Tham khảo thêm bài viết Dinh dưỡng cho người tập gym và thể hình.

 

3. Tác dụng phụ của đạm whey nếu lạm dụng

Mặc dù an toàn, nhưng lạm dụng đạm whey sẽ gây ra tác dụng phụ đối với sức khỏe. Theo Hiệp hội Dinh dưỡng Thể thao Quốc tế (ISSN), nhu cầu protein của người tập thể thao dao động từ 1.4 – 2.0g/kg/ngày. Việc tiêu thụ liên tục vượt quá 3g/kg/ngày được xem là quá mức cần thiết và bắt đầu có nguy cơ gây hại.

Rối loạn tiêu hóa do bất dung nạp lactose

Lactose là loại đường chính có trong các sản phẩm whey protein cô đặc. Người thiếu enzyme lactase không thể tiêu hóa được loại đường này.

Bất dung nạp lactose chủ yếu gây tiêu chảy thẩm thấu, đầy hơi, chướng bụng do hút nước vào lòng ruột. Tình trạng táo bón rất hiếm gặp, chỉ xảy ra ở một số ít người do vi khuẩn lên men sinh khí methane làm chậm nhu động ruột. Trong khi đó lactose lại là carbohydrate chính trong nhiều thực phẩm bổ sung đạm whey.

Chứng bất dung nạp lactose rất phổ biến và có thể có tỉ lệ mắc đến 65% người trên toàn thế giới.

Nếu bạn không dung nạp lactose, bạn có thể cân nhắc sử dụng thực phẩm bổ sung là đạm whey tinh khiết (PWI) thay vì đạm whey cô đặc (PWC).

Nguy cơ dị ứng đạm sữa bò

Vì đạm whey được chiết xuất từ ​​sữa bò, do đó những người bị dị ứng đạm sữa bò có thể bị dị ứng với đạm whey.

Các triệu chứng của dị ứng sữa bò có thể bao gồm nổi mề đay, phát ban, sưng mặt, sưng họng và lưỡi, chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi.

Trong một số trường hợp, dị ứng sữa bò có thể gây ra sốc phản vệ, đây là một phản ứng dị ứng nghiêm trọng, đe dọa tính mạng. Các dấu hiệu của phản ứng dị ứng nghiêm trọng bao gồm sưng môi, lưỡi hoặc họng, khó thở, cần can thiệp y tế ngay.

Hơn nữa, dị ứng với đạm whey khác với chứng không dung nạp lactose. Hầu hết các trường hợp dị ứng xảy ra khi cơ thể tạo ra phản ứng miễn dịch với protein. Còn chứng không dung nạp lactose gây ra bởi sự thiếu hụt enzyme lactase.

Nếu bạn bị dị ứng sữa bò, hãy thử bột protein không có nguồn gốc từ sữa, chẳng hạn như protein đậu nành, đậu Hà Lan, trứng, gạo hoặc cây gai dầu. Bạn cũng có thể tránh sử dụng đạm whey bằng cách tăng lượng protein trong chế độ ăn uống của mình thông qua thực phẩm giàu protein hơn.

Tham khảo thêm bài viết “Cần cân nhắc lợi, hại khi dùng thực phẩm bổ sung protein” để xây dựng thực đơn khoa học.

Táo bón và thiếu hụt chất dinh dưỡng

Táo bón cũng có thể xảy ra nếu người tập luyện cắt giảm trái cây và rau xanh để thay thế bằng đạm whey, đặc biệt là khi họ đang theo chế độ ăn giàu đạm, ít tinh bột. 

Ngoài ra, việc thay thế các thực phẩm khác bằng thực phẩm bổ sung protein có thể làm tăng nguy cơ thiếu hụt chất dinh dưỡng. Các thực phẩm nguyên chất rất giàu chất dinh dưỡng và chứa nhiều loại vitamin và khoáng chất cần thiết cho sức khỏe. Trong khi đó thực phẩm bổ sung protein có thể không cung cấp cùng một lượng dinh dưỡng như vậy.

Uống nhiều whey có gây hại cho thận không?

Chế độ ăn giàu protein có thể khiến thận phải làm việc nhiều hơn để lọc máu. Tuy nhiên theo các đồng thuận y khoa mới nhất của ISSN, chế độ ăn giàu protein không gây tổn thương thận ở người khỏe mạnh. Thận chỉ gặp áp lực lớn và cần hạn chế protein khi người bệnh đã có tiền sử mắc bệnh thận mạn tính.

Mặc dù vậy, nếu bạn đang mắc bệnh thận hoặc các bệnh lý khác, hãy tham khảo ý kiến ​​bác sĩ trước khi sử dụng thực phẩm bổ sung đạm whey.

3. Lời khuyên từ bác sĩ VIAM

Để phòng tránh hiệu quả các tác dụng phụ của whey protein, bạn nên áp dụng cách uống whey đúng cách:

• Không lạm dụng liều lượng: Chỉ sử dụng đạm whey như một thực phẩm hỗ trợ, không thay thế hoàn toàn các bữa ăn chính trong ngày.
• Lựa chọn sản phẩm phù hợp: Người nhạy cảm với đường sữa nên chuyển sang dùng whey protein phân lập thay vì whey protein cô đặc.
• Bổ sung đầy đủ chất xơ: Tăng cường ăn nhiều rau xanh và trái cây tươi để chủ động ngăn ngừa táo bón.
• Đảm bảo uống đủ nước: Giúp cơ thể đào thải các sản phẩm phụ của quá trình chuyển hóa protein hiệu quả và an toàn hơn.

Nếu bạn có tiền sử bệnh lý gan, thận mạn tính hoặc đang sử dụng thuốc điều trị, hãy thực hiện khám dinh dưỡng để được các bác sĩ dinh dưỡng tư vấn liều lượng phù hợp. Tuyệt đối không tự ý dùng whey liều cao kéo dài khi chưa có chỉ định chuyên khoa.

Phòng khám chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM (VIAM Clinic) thuộc Viện Y học ứng dụng Việt Nam tư vấn, cung cấp chế độ dinh dưỡng cá thể dành. Hãy liên hệ với VIAM Clinic nếu bạn muốn có chế độ dinh dưỡng hỗ trợ điều trị và cải thiện sức khỏe TẠI ĐÂY hoặc Hotline: 0935.18.3939 / 024.3633.5678

Tài liệu tham khảo:

1. International Society of Sports Nutrition Position Stand: protein and exercise | Journal of the International Society of Sports Nutrition | Springer Nature Link
2. Lactose Intolerance – NIDDK
3. Does Too Much Whey Protein Cause Side Effects?

Bs. Đoàn Thu Hồng – Phòng khám chuyên khoa dinh dưỡng VIAM