Chế độ ăn cho người bệnh gout và sự thật về việc kiêng đạm động vật

Nhiều người bị bệnh gout lo ngại hàm lượng purin cao trong các loại thịt sẽ lập tức kích hoạt cơn đau khớp cấp tính, nên đã chọn cách kiêng khem cực đoan, cắt bỏ hoàn toàn đạm động vật khỏi khẩu phần ăn. Tuy nhiên, dưới góc nhìn dinh dưỡng tại Phòng khám chuyên khoa dinh dưỡng VIAM, đây là một quan niệm chưa hoàn toàn chính xác và có thể gây suy nhược cơ thể.

Nguồn ảnh: Freepik và https://trungtamytehuyentanson.com.vn/duoc-lam-sang-thong-tin-thuoc/quan-ly-tang-huyet-ap-o-benh-nhan-gout-1226.html

Người bệnh gout có cần kiêng tuyệt đối các loại thịt?

Người bệnh gout KHÔNG cần tuyệt đối kiêng tất cả các loại thịt. Việc cắt bỏ hoàn toàn thịt không giúp trị tận gốc bệnh mà còn nguy cơ gây thiếu hụt protein, teo cơ và suy giảm miễn dịch. Người bệnh hoàn toàn có thể ăn từ 100 – 150g thịt phù hợp mỗi ngày, miễn là kiểm soát tổng lượng purin nạp vào.

Sự thật: 80% axit uric đến từ bên trong cơ thể

Nhiều người thắc mắc: “Tại sao kiêng thịt tuyệt đối nhưng chỉ số axit uric vẫn cao và vẫn bị đau gout?”. Khoa học đã chứng minh: Purin nội sinh (do cơ thể tự sản sinh trong quá trình đại tổ chức tế bào) chiếm tới 70 – 80% tổng lượng purin trong cơ thể. Purin ngoại sinh (từ thức ăn nạp vào) chỉ chiếm từ 20 – 30%. Do đó, chế độ ăn kiêng thịt cực đoan chỉ cắt giảm được phần ngọn, không giải quyết được gốc rễ của hội chứng rối loạn chuyển hóa purin nội sinh.

Nguyên tắc ăn thịt khoa học cho người bệnh gout

Thay vì nhịn ăn đạm khiến cơ thể mất năng lượng, người bệnh cần tuân thủ nguyên tắc:

• Đảm bảo lượng protein cần thiết: Cơ thể vẫn cần từ 1 – 1,2g protein cho mỗi kg thể trọng/ngày để duy trì khối cơ nạc và các chức năng sinh học.
• Lựa chọn nguồn đạm có hàm lượng purin trung bình – thấp: Ưu tiên các loại cá thịt trắng (cá lóc, cá rô), thịt gia cầm (ức gà bỏ da) hoặc protein thực vật từ các loại đậu (đã ngâm kỹ).
• Kiểm soát định lượng: Giới hạn từ 100g – 150g thịt/ngày. Tránh ăn quá nhiều đạm vào bữa tối để giảm áp lực lọc cho thận vào ban đêm.

Đọc thêm bài viết: Người mắc bệnh gout cần tránh ngay 6 loại đồ uống này

3 Nhóm thực phẩm người bệnh gout thực sự cần tránh xa

Thay vì kiêng thịt một cách chung chung, đây là các nguồn purin đậm đặc và các tác nhân kích thích tổng hợp axit uric nội sinh mà người bệnh cần kiểm soát chặt chẽ:

• Nội tạng động vật và thịt chế biến sẵn: Óc, gan, lòng, bầu dịch, thịt hun khói, xúc xích… chứa hàm lượng purin vượt ngưỡng 150mg/100g thực phẩm, khiến axit uric máu tăng vọt ngay sau khi nạp vào cơ thể.
• Hải sản giàu purin và nước hầm xương đậm đặc: Cá ngừ, cá trích, cá mồi, và đặc biệt là nước cốt ninh xương, nước lẩu chứa lượng nhân purin hòa tan lớn, rất dễ hấp thu trực tiếp vào máu.
• Rượu, bia và đồ uống chứa nhiều đường fructose: Đây là “kẻ chủ mưu” nguy hiểm. Rượu bia sản sinh axit lactic khi chuyển hóa, chất này cạnh tranh đào thải với axit uric tại thận, khiến axit uric bị giữ lại trong máu. Trong khi đó, đường fructose (trong nước ngọt công nghiệp, trà sữa) làm tăng tốc độ tổng hợp axit uric nội sinh một cách chóng vánh.

Các yếu tố lối sống làm tăng nguy cơ khởi phát cơn gout cấp

Bên cạnh chế độ ăn, thận là cơ quan chính đảm nhiệm vai trò đào thải axit uric. Lối sống thiếu khoa học sẽ gián tiếp làm suy giảm chức năng thận, kích hoạt cơn đau:

• Lười vận động và uống thiếu nước: Thói quen uống ít nước dẫn đến cô đặc máu, khiến tinh thể urat sắc nhọn dễ kết tủa và lắng động tại các khớp (ngón chân cái, cổ chân, khớp gối). Người bệnh nên uống từ 2 – 2,5 lít nước lọc mỗi ngày kết hợp bổ sung rau xanh có tính kiềm (cải bẹ, xà lách) để hỗ trợ hòa tan urat.
• Căng thẳng và mất ngủ kéo dài: Quá trình phục hồi và lọc độc chất của thận diễn ra mạnh nhất vào ban đêm. Trạng thái stress hoặc mất ngủ kích thích gan sản xuất nhiều purin nội sinh hơn, đó là lý do các cơn đau gout dữ dội thường xuất hiện đột ngột về đêm.

Lời khuyên từ chuyên gia Dinh dưỡng VIAM

Kiểm soát bệnh gout không đến từ việc cắt bỏ cực đoan một nhóm chất cụ thể nào, mà phụ thuộc vào một thực đơn khoa học, cân bằng giữa năng lượng nạp vào và khả năng đào thải của thận.

Mỗi người bệnh ở từng giai đoạn (gout cấp tính, mạn tính hay có biến chứng) sẽ có một ngưỡng dung nạp purin và nhu cầu dinh dưỡng hoàn toàn khác nhau. Để xây dựng một thực đơn cá nhân hóa – vừa đủ chất nuôi cơ thể, vừa kiểm soát axit uric ở ngưỡng an toàn – người bệnh nên thực hiện thăm khám và tư vấn trực tiếp cùng các chuyên gia y tế.

Phòng khám chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM (VIAM Clinic) thuộc Viện Y học ứng dụng Việt Nam tư vấn, cung cấp chế độ dinh dưỡng cá thể dành cho những người đang điều trị các bệnh mạn tính, trẻ nhẹ cân, suy dinh dưỡng, trẻ thừa cân béo phì, phụ nữ mang thai và cho con bú,… Hãy liên hệ với VIAM Clinic nếu bạn muốn có chế độ dinh dưỡng hỗ trợ điều trị và cải thiện sức khỏe TẠI ĐÂY hoặc Hotline: 0935.18.3939 / 024.3633.5678

Tài liệu tham khảo:

1. Gout and Diet: A Comprehensive Review of Mechanisms and Management – PMC
2. Are you getting too much protein – Mayo Clinic Health System
3. Hyperuricemia: Practice Essentials, Pathophysiology, Etiology
4. Gout diet: What’s allowed, what’s not – Mayo Clinic
5. Gout (Low Purine) Diet: Best Foods To Eat & What To Avoid

Biên tập CN. Hoàng Hà Linh – Phòng khám Chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM