Thiếu vitamin B12: Dấu hiệu thường gặp và cách phòng ngừa hiệu quả

Đây là một trong những thiếu hụt vi chất phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua nhất, đặc biệt ở người lớn tuổi, người ăn chay và những ai có vấn đề tiêu hóa. Nếu không phát hiện kịp thời, thiếu B12 có thể gây mệt mỏi kéo dài, rối loạn thần kinh và thậm chí ảnh hưởng đến tâm lý.

Tình trạng thiếu hụt Vitamin B12 là gì?

Thiếu vitamin B12, đôi khi còn được gọi là thiếu cobalamin, xảy ra khi cơ thể bạn không nhận đủ hoặc không hấp thụ đủ vitamin B12 từ chế độ ăn uống hàng ngày. Vitamin B12 đóng vai trò then chốt trong việc tạo máu, duy trì hệ thần kinh khỏe mạnh và hỗ trợ tổng hợp DNA. Nếu không được điều trị, thiếu vitamin B12 có thể gây ra các vấn đề về thể chất, thần kinh và

Vitamin B12 chủ yếu được tìm thấy trong các sản phẩm động vật, như cá, thịt, sữa và trứng. Nó cũng có trong các thực phẩm được tăng cường (thực phẩm được bổ sung vitamin và khoáng chất), như ngũ cốc, bánh mì, sữa thực vật và men dinh dưỡng.

Người trưởng thành cần khoảng 2,4mcg/ ngày, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú cần nhiều hơn.

Tham khảo thêm bài viết: Vitamin B12 cần cho bệnh thiếu máu

Cơ thể hấp thụ vitamin B12 như thế nào?

Để cơ thể hấp thụ vitamin B12 từ thức ăn, cần có hai quá trình sau:

• Axit clohydric trong dạ dày sẽ phân tách vitamin B12 khỏi thức ăn.
• Vitamin B12 kết hợp với một chất gọi là yếu tố nội tại, một loại protein do dạ dày sản xuất.

Sau đó, hệ tiêu hóa của bạn có thể hấp thụ B12.

Triệu chứng thiếu vitamin B12 dễ nhầm lẫn

Triệu chứng thiếu vitamin B12

Các triệu chứng thiếu vitamin B12 có thể phát triển chậm và trở nên nặng hơn theo thời gian. Bạn có thể không có triệu chứng nào mặc dù lượng vitamin B12 trong cơ thể thấp. Thiếu vitamin B12 có thể gây ra các triệu chứng về thể chất, thần kinh và tâm lý. Các triệu chứng thể chất có thể bao gồm:

• Cảm thấy rất mệt mỏi hoặc yếu ớt
• Buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy
• Không cảm thấy đói như bình thường
• Sụt cân
• Bị đau miệng hoặc loét lưỡi
• Da nhợt nhạt

Các triệu chứng thần kinh có thể bao gồm:

• Tê hoặc ngứa ran ở tay và chân
• Các vấn đề về thị lực
• Khó nhớ mọi thứ hoặc dễ bị nhầm lẫn
• Khó đi lại hoặc nói chuyện như bình thường

Các triệu chứng tâm lý có thể bao gồm:

• Cảm thấy chán nản
• Cảm thấy cáu kỉnh
• Trải nghiệm sự thay đổi trong cảm xúc hoặc hành vi

Tham khảo thêm bài viết: 8 dấu hiệu tổn thương dây thần kinh cần lưu ý

Nguyên nhân thiếu vitamin B12

 Các tình huống hoặc điều kiện có thể gây thiếu vitamin B12 bao gồm:

• Thiếu vitamin B12 trong chế độ ăn uống: Những người không ăn đủ thực phẩm chứa vitamin B12 hoặc không ăn thực phẩm được bổ sung B12 có thể bị thiếu hụt vitamin này.
• Viêm dạ dày: Viêm dạ dày là tình trạng viêm niêm mạc dạ dày, và đây là một nguyên nhân phổ biến gây thiếu vitamin B12. Nó có thể gây thiếu vitamin B12 do thiếu axit clohydric trong dạ dày, chất cần thiết cho sự hấp thụ B12.
• Thiếu máu ác tính: Những người bị thiếu máu ác tính không sản xuất được yếu tố nội tại. Bạn cần yếu tố nội tại để cơ thể có thể hấp thụ vitamin B12. Những người bị thiếu máu ác tính bị thiếu vitamin B12.
• Các bệnh về đường tiêu hóa: Các bệnh ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, như bệnh Crohn và bệnh celiac, có thể ngăn cản cơ thể hấp thụ đầy đủ vitamin B12.
• Phẫu thuật: Những người đã trải qua phẫu thuật đường tiêu hóa — như phẫu thuật nối tắt dạ dày — có thể gặp khó khăn trong việc hấp thụ vitamin B12.
• Rối loạn sử dụng rượu: Tình trạng này có thể gây hại cho hệ tiêu hóa và dẫn đến thiếu hụt vitamin B12.
• Thiếu hụt MTFHR: Một đột biến gen (thay đổi) khiến việc chuyển hóa B12 trở nên khó khăn hơn. Bạn cần liều lượng vitamin B12 cao hơn để hoạt động tốt và đôi khi cần bổ sung vitamin B12 dạng methyl hóa đặc biệt.
• Thiếu hụt Transcobalamin II: Đây là một rối loạn di truyền hiếm gặp khiến vitamin B12 khó lưu thông trong cơ thể.

Các yếu tố nguy cơ

Bạn có nhiều khả năng bị thiếu hụt vitamin B12 nếu bạn có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ sau:

• Trên 75 tuổi: Người trên 75 tuổi có nguy cơ bị thiếu hụt vitamin B12 cao hơn vì cơ thể họ thường không thể hấp thụ đầy đủ vitamin B12.
• Mắc rối loạn hệ tiêu hóa: Rối loạn tiêu hóa có thể khiến cơ thể khó hấp thụ vitamin B12 hơn.
• Ăn chay hoặc thuần chay: Vitamin B12 chỉ có tự nhiên trong các sản phẩm động vật, như thịt và sữa. Do đó, những người ăn chay hoặc ăn thuần chay có nhiều khả năng bị thiếu vitamin B12 nếu họ không bổ sung vitamin B12.
• Sử dụng một số loại thuốc: Một số loại thuốc có thể gây ra tình trạng thiếu vitamin B12 trong cơ thể, bao gồm metformin, thuốc ức chế bơm proton, thuốc chẹn H2 và thuốc tránh thai đường uống.
• Mắc hội chứng Sjögren: Những người mắc hội chứng Sjögren có nhiều khả năng bị thiếu vitamin B12.
• Uống quá nhiều rượu: Lạm dụng rượu mãn tính có thể làm tổn thương hệ tiêu hóa và gây thiếu vitamin B12.

Khi nào cần đi khám dinh dưỡng?

Nếu bạn hoặc người thân có 2–3 dấu hiệu trên, đặc biệt là tê tay chân kèm mệt mỏi, nên xét nghiệm vitamin B12 sớm. Tại VIAM Clinic, các bác sĩ dinh dưỡng sẽ kết hợp xét nghiệm  và đánh giá toàn diện chế độ ăn để có hướng xử trí phù hợp nhất.

Cách điều trị và bổ sung hiệu quả

 Bác sỹ có thể kê đơn cyanocobalamin, một dạng vitamin B12 tổng hợp. Các lựa chọn điều trị thiếu vitamin B12 bao gồm:

• Viên uống bổ sung vitamin B12
• Tiêm vitamin B12
• Thuốc xịt mũi hoặc gel bôi mũi vitamin B12
• Ăn nhiều thực phẩm giàu vitamin B12 (như thịt, cá, trứng và các sản phẩm từ sữa)

Với người ăn chay hoặc có nguy cơ cao, cần bổ sung định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tùy thuộc vào nguyên nhân gây thiếu hụt, bạn có thể chỉ cần điều trị cho đến khi nồng độ vitamin B12 trở lại bình thường, hoặc bạn có thể cần điều trị vitamin B12 suốt đời.

Phòng ngừa thiếu hụt vitamin B12 cho cả gia đình

Hầu hết mọi người có thể phòng ngừa thiếu hụt vitamin B12 bằng cách ăn các thực phẩm có chứa vitamin B12.

Các lựa chọn để bổ sung B12 bao gồm:

• Kết hợp đa dạng các nguồn thực phẩm giàu vitamin B12: Cá, sữa, các sản phẩm từ sữa, trứng, gia cầm và thịt đỏ.
• Thực phẩm tăng cường: Thực phẩm tăng cường là những thực phẩm được bổ sung vitamin và chất dinh dưỡng mà chúng không có sẵn trong tự nhiên. Thực phẩm tăng cường bao gồm một số loại ngũ cốc ăn sáng, men dinh dưỡng, sữa thực vật và một số loại bánh mì.
• Thực phẩm bổ sung vitamin B12: Nhiều loại vitamin tổng hợp có chứa vitamin B12. Cũng có những thực phẩm bổ sung chỉ chứa vitamin B12. Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn để được tư vấn lựa chọn loại thực phẩm bổ sung phù hợp nhất.

Kết luận

Thiếu vitamin B12 không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân mà còn làm giảm chất lượng cuộc sống của cả gia đình. Việc phát hiện sớm và can thiệp đúng cách sẽ giúp bạn và người thân duy trì sức khỏe lâu dài.

Nếu bạn đang lo lắng về tình trạng thiếu vi chất, hãy liên hệ ngay với VIAM Clinic – Phòng khám chuyên khoa Dinh dưỡng để được các bác sĩ giàu kinh nghiệm tư vấn chế độ ăn cá nhân hóa và xét nghiệm chuyên sâu.

Phòng khám chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM (VIAM Clinic) thuộc Viện Y học ứng dụng Việt Nam tư vấn, cung cấp chế độ dinh dưỡng cá thể dành cho những người đang điều trị các bệnh mạn tính, trẻ nhẹ cân, suy dinh dưỡng, trẻ thừa cân béo phì, phụ nữ mang thai và cho con bú,… Hãy liên hệ với VIAM Clinic nếu bạn muốn có chế độ dinh dưỡng hỗ trợ điều trị và cải thiện sức khỏe TẠI ĐÂY hoặc Hotline: 0935.18.3939 / 024.3633.5678

Phòng khám chuyên khoa dinh dưỡng VIAM