Trẻ em thừa cân, béo phì: Giải pháp dinh dưỡng và vận động đúng cách.

Thừa cân và béo phì ở trẻ em đang là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng của xã hội hiện đại, với sự gia tăng của thực phẩm chế biến sẵn, thói quen ít vận động và lối sống tĩnh tại. Tình trạng này kéo theo nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng như bệnh tim mạch hay các vấn đề tâm lý. Phòng khám Chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM – Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ cung cấp những hướng dẫn chi tiết để giúp cha mẹ áp dụng các giải pháp dinh dưỡng cũng như khuyến khích vận động thể chất, từ đó hỗ trợ trẻ em béo phì kiểm soát cân nặng một cách an toàn và hiệu quả, giúp trẻ phát triển khỏe mạnh.

Nguyên nhân dẫn đến béo phì ở trẻ em

Nguyên nhân chính dẫn đến béo phì ở trẻ em là sự mất cân bằng giữa năng lượng tiêu thụ và năng lượng tiêu hao. Chế độ ăn uống không lành mạnh, tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu calo, chất béo và đường như đồ ăn nhanh, nước ngọt và thực phẩm chế biến sẵn, là một yếu tố hàng đầu.

Đồng thời, thói quen ít vận động do trẻ dành nhiều thời gian cho các hoạt động như xem tivi hoặc chơi trò chơi điện tử đã làm giảm đáng kể lượng năng lượng tiêu hao. Bên cạnh đó, giấc ngủ không đủ hoặc không đều có thể làm rối loạn quá trình trao đổi chất và tăng cảm giác đói. Cuối cùng, các yếu tố di truyền và môi trường gia đình cũng được xác định là đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tình trạng thừa cân này.

Tác hại của béo phì đối với sức khỏe trẻ em

Béo phì ở trẻ em gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình. Trẻ thừa cân có nguy cơ cao mắc các bệnh lý như tăng huyết áp, cholesterol cao, đái tháo đường type 2 và các rối loạn hô hấp như hen suyễn hay ngừng thở khi ngủ. Những bệnh lý này thường kéo dài đến tuổi trưởng thành, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính nguy hiểm như tim mạch và ung thư.

Ngoài ra, béo phì còn tác động tiêu cực đến tâm lý, khiến trẻ dễ cảm thấy tự ti, khó hòa nhập và có nguy cơ mắc trầm cảm. Trẻ cũng thường gặp các vấn đề về xương khớp do áp lực từ trọng lượng cơ thể. Vì những lý do trên, việc can thiệp sớm thông qua chế độ dinh dưỡng và vận động là vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe toàn diện cho trẻ.

Đọc thêm tại: Giảm cân an toàn cho trẻ thừa cân, béo phì

Chế độ dinh dưỡng hợp lý cho trẻ béo phì

Chế độ dinh dưỡng hợp lý cho trẻ béo phì cần tập trung vào việc cân đối dinh dưỡng và giảm năng lượng từ thực phẩm không lành mạnh, không nên áp dụng chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt của người lớn. Cha mẹ cần ưu tiên các món luộc, hấp thay vì chiên xào để giảm chất béo tiêu thụ, đồng thời đảm bảo cung cấp đủ bốn nhóm chất dinh dưỡng thiết yếu: đạm, béo, tinh bột và chất xơ.

Trẻ cần được ăn đủ 3 bữa chính, đặc biệt là bữa sáng, trong khi bữa trưa và tối nên giảm dần về lượng, và cần tránh ăn sau 20 giờ để hạn chế tích lũy mỡ thừa. Bổ sung nhiều rau xanh và trái cây ít đường, như bưởi hoặc táo để cung cấp chất xơ, giúp trẻ no lâu và hỗ trợ tiêu hóa. Sữa tách béo hoặc không đường là lựa chọn tốt để đảm bảo cung cấp canxi và protein. Quan trọng nhất, cha mẹ cần hạn chế tuyệt đối việc dự trữ và cho trẻ ăn đồ ăn vặt, nước ngọt và thực phẩm chế biến sẵn, thay vào đó nên khuyến khích trẻ tham gia chuẩn bị bữa ăn lành mạnh để tăng hứng thú.

Giấc ngủ và vận động

Giấc ngủ và vận động là hai yếu tố tối quan trọng, tạo nên chìa khóa cho sức khỏe toàn diện của trẻ, đặc biệt trong việc kiểm soát cân nặng và hỗ trợ phát triển chiều cao. Giấc ngủ đủ và đúng giờ là cần thiết vì cơ thể sản sinh hormone tăng trưởng mạnh nhất từ 22 giờ đêm đến 3 giờ sáng, do đó, trẻ cần ngủ đủ 10-13 giờ mỗi ngày và đi ngủ trước 21 giờ. Thói quen thức khuya không chỉ làm giảm tiết hormone mà còn khiến trẻ dễ đói, dẫn đến tăng cân và nguy cơ béo phì.

Song song đó, vận động thể chất là yếu tố then chốt giúp đốt cháy calo và cải thiện sức khỏe tim mạch, cơ bắp, xương khớp. Trẻ em cần vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày, có thể chia thành nhiều khoảng thời gian ngắn. Cha mẹ nên khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động ngoài trời, vui chơi giải trí như nhảy dây, đá bóng, đồng thời cần hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử dưới 1-2 giờ mỗi ngày. Việc duy trì lịch sinh hoạt đều đặn và cha mẹ làm gương, tham gia cùng trẻ là cách hiệu quả để tạo động lực và hình thành lối sống khoa học, lành mạnh lâu dài cho trẻ.

Đọc thêm tại: Trẻ béo phì vẫn có nguy cơ mắc suy dinh dưỡng?

Những quan niệm sai lầm cần tránh

Khi can thiệp béo phì ở trẻ, phụ huynh cần tránh các quan niệm sai lầm như bắt trẻ nhịn ăn sáng, kiêng hoàn toàn sữa hay tinh bột, hoặc hạn chế uống nước, vì những phương pháp này gây thiếu hụt dinh dưỡng và ảnh hưởng đến sự phát triển về thể chất và trí tuệ của trẻ. Cha mẹ không nên chế giễu hoặc tạo áp lực về cân nặng, vì điều này có thể dẫn đến sự tự ti và các rối loạn hành vi ăn uống.

Thay vào đó, cha mẹ nên đưa trẻ đi kiểm tra sức khỏe định kỳ để theo dõi các chỉ số cần thiết và cần tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ nhi khoa để thiết kế thực đơn phù hợp và lựa chọn các hoạt động thể chất an toàn cho trẻ. Sự hỗ trợ chuyên môn là chìa khóa để trẻ kiểm soát cân nặng và xây dựng lối sống lành mạnh, đảm bảo sự phát triển toàn diện.

Kết luận

Thừa cân và béo phì ở trẻ em là một thách thức lớn, nhưng với các giải pháp dinh dưỡng và vận động đúng cách, cha mẹ có thể giúp trẻ kiểm soát cân nặng và phát triển khỏe mạnh. Một chế độ ăn cân đối, kết hợp với vận động thể chất đều đặn và giấc ngủ đủ giờ, không chỉ giúp trẻ giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính mà còn cải thiện sức khỏe tâm lý và thể chất. Quan trọng hơn, cha mẹ cần tránh các quan niệm sai lầm, như nhịn ăn hoặc kiêng khem quá mức, và nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng để đảm bảo trẻ nhận được sự hỗ trợ tốt nhất. Bằng cách xây dựng thói quen sống lành mạnh từ sớm, trẻ sẽ có nền tảng vững chắc để phát triển toàn diện và sống khỏe mạnh trong tương lai.

Để tri ân sự tin tưởng mà quý khách hàng đã dành cho Phòng khám Chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM  thuộc Viện Y học ứng dụng Việt Nam, VIAM Clinic gửi tặng bạn Chương trình “Tri Ân Bạn Cũ – Chào Đón Bạn Mới” với những ưu đãi đặc biệt chưa từng có. Chi tiết tại đây.Thời gian: 15/12/2025 – 15/02/2026. Hãy liên hệ với VIAM Clinic nếu bạn muốn có chế độ dinh dưỡng hỗ trợ điều trị và cải thiện sức khỏe TẠI ĐÂY hoặc Hotline: 0935.18.3939 / 024.3633.5678