Dinh dưỡng cho người mắc bệnh tim mạnh | Nên ăn và kiêng gì?

10/02/2021 -  Kiến thức dinh dưỡng

Tim mạch là một bệnh lý vô cùng nguy hiểm và gây ảnh hưởng trực tiếp đến những chức năng của các mạch máu và tim. Các bệnh lý tim mạch là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong nếu không được can thiệp kịp thời. Vì tính nguy hiểm của nó, người mắc bệnh tim mạch cần uống thuốc đúng giờ và ăn uống theo chế độ riêng để kiểm soát bệnh tốt hơn. Dưới đây, chúng tôi sẽ gợi ý cho bạn cách xây dựng chế độ dinh dưỡng cho người mắc bệnh tim mạch theo khuyến nghị của các chuyên gia. Đừng bỏ qua nhé! 

Nguyên nhân mắc bệnh tim mạch

Bệnh lý tim mạch xảy ra do các rối loạn của mạch máu và tim. Bệnh lý tim mạch bao gồm: bệnh mạch vành (nhồi máu cơ tim), cao huyết áp, tai biến mạch máu não (đột quỵ), suy tim, bệnh động mạch ngoại biên và bệnh tim bẩm sinh. 

Các nguyên nhân gây ra bệnh tim mạch vô cùng đa dạng và có thể đến từ các thói quen sinh hoạt không lành mạnh. 

Do cholesterol

Cholesterol là một chất béo quan trọng có mặt ở màng tế bào của tất cả các tế bào trong cơ thể. Chúng thực hiện các nhiệm vụ cho cơ thể như: duy trì hoạt động của màng tế bào sợi thần kinh, phục vụ cho quá trình sản xuất của một số hormone. Bên cạnh cholesterol tốt, loại cholesterol xấu khi tăng cao trong máu sẽ dẫn đến việc lắng đọng ở thành mạch máu gây ra tình trạng xơ vữa động mạch. Màng xơ vữa dần gây hẹp hoặc thậm chí làm tắc mạch máu. Đây là nguyên nhân gây ra các bệnh lý tim mạch nguy hiểm như: tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim…

Bệnh tim mạch do cholesterolBệnh tim mạch do cholesterol

Cao huyết áp

Trong trường hợp huyết áp tăng cao, hoạt động co bóp của tim sẽ tốn nhiều công sức hơn để bơm lượng máu đến các mạch ngoại biên. Việc tim cố gắng làm việc trong thời gian dài khiến cơ tim trở nên cứng hơn, giảm bớt độ đàn hồi, giãn nở. Từ đó, tình trạng này gây ảnh hưởng đến chức năng hút máu về tim, dẫn đến những triệu chứng của suy tim khi máu khó tuần hoàn về và gây ứ đọng ở phổi, người bệnh sẽ có cảm giác tức ngực thường xuyên.

Bệnh tiểu đường

Biến chứng tim mạch của bệnh tiểu đường nằm ở việc chức năng nội mạc mạch máu bị rối loạn. Hệ quả là sẽ khiến các phân tử cholesterol chui qua lớp nội mạc và dần hình thành các mảng xơ vữa động mạch gây ra tắc mạch máu. Bên cạnh đó, lớp nội mạc mạch máu gặp thương tổn sẽ xảy ra trường hợp thiếu máu cục bộ dẫn đến đau thắt ngực, nhồi máu não, nhồi máu cơ tim…

Hút thuốc lá, rượu bia

Hút thuốc lá gây bệnh tim mạch

Trên thực tế, thuốc lá sẽ làm tăng nồng độ của các sản phẩm oxy hóa như cholesterol xấu và làm giảm nồng độ cholesterol tốt đóng vai trò bảo vệ tim. Những yếu tố này sẽ kết hợp với tác động của khí CO và độc chất nicotin gây tổn thương vùng nội mạch. Vì những ảnh hưởng của quá trình tổn thương trên, cơ thể của người sử dụng thuốc lá sẽ tăng các phản ứng về mạch máu, giảm cung lượng máu mang oxy nên lâu dần sẽ gây ra tình trạng thiếu máu cơ tim và co thắt mạch vành. Bên cạnh đó, thuốc lá cũng làm tăng fibrinogen và sự kết dính tiểu cầu.

Hút thuốc lá, rượu biaHút thuốc lá, rượu bia gây ra bệnh tim mạch 

Rượu bia gây ra bệnh tim mạch 

Hệ thống tim mạch sẽ bị ảnh hưởng bởi rượu. Tại thời điểm sử dụng, nhịp tim và huyết áp có thể tăng tạm thời. Về lâu dài, rượu bia sẽ gây ra tình trạng nhịp tim tăng liên tục, huyết áp cũng tăng cao, cơ tim dần trở nên suy yếu và nhịp tim đập không đều. Tất cả yếu tố trên đều góp phần làm tăng nguy cơ hình thành các cơn đau tim, suy tim và thậm chí là đột quỵ.

Béo phì, lười vận động, stress

Béo phì 

Bệnh lý béo phì khiến nguy cơ mắc các bệnh mạch vành tăng cao. Mỡ và cholesterol sẽ gây ra tình trạng hẹp mạch vành, làm cản trở lượng máu được vận chuyển nuôi tim, từ đó, gây thiếu máu và nhồi máu cơ tim. Có thể nói, các bệnh tim mạch có hậu quả là suy tim chiếm đa số trường hợp và mang theo tỉ lệ tử vong cao.

Lười vận động 

Những người thường xuyên không vận động hoặc ít vận động thể chất sẽ có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn so với những người thường xuyên tập luyện thể dục thể thao. Việc vận động và chơi thể thao sẽ góp phần đốt cháy calo, giúp mức cholesterol được kiểm soát đồng thời có thể làm ổn định chỉ số huyết áp. 

Stress

Việc căng thẳng lâu ngày ảnh hưởng trực tiếp đến lượng hormone trong cơ thể như: cortisol, adrenaline. Hai hormone trên thường xuyên tăng cao và kéo dài liên tục gây ra ảnh hưởng xấu với sức khỏe tim mạch. Đồng thời, stress cũng góp phần làm hình thành các khối máu gây tắc nghẽn cho mạch máu, dẫn đến nhồi máu cơ tim hay nghiêm trọng hơn là đột quỵ. 

3 chế độ dinh dưỡng cho người mắc bệnh tim mạch

Đối với những người mắc bệnh tim mạch, bên cạnh việc sử dụng thuốc để điều trị thì cũng cần lưu ý đến thực đơn hàng ngày. Sau đây là một số gợi ý về chế độ dinh dưỡng cho người mắc bệnh tim mạch.

Chế độ ăn ngăn ngừa tăng huyết áp (DASH Diet)

Chế độ ăn kiêng DASH tăng cường rau xanh, trái cây, các sản phẩm ít béo và hạn chế cholesterol, chất béo, thực phẩm ngọt…

So với chế độ ăn thông thường, chế độ ăn DASH từ những năm 2006 đã được chứng minh là có thể ngăn ngừa tăng huyết áp và từ đó kiểm soát biến chứng tim mạch của bệnh huyết áp, kết hợp với thay đổi lối sống lành mạnh (giảm cân, tập thể dục, hạn chế nghiêm ngặt lượng natri và rượu).

Chế độ ăn DASH DietChế độ ăn DASH Diet

Chế độ ăn ít tinh bột (Low-Carbohydrate Diets)

Chế độ ăn ít tinh bột giúp giảm lượng triglycerides (TG) và tăng lượng HDL-cholesterol (HDL-C). Một số nghiên cứu đưa ra kết luận rằng chế độ ăn ít tinh bột có những ảnh hưởng tích cực đến cân nặng và các yếu tố gây nguy cơ của bệnh tim mạch. Một nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng chế độ ăn ít tinh bột có hiệu quả nhất trong việc giảm cân, giảm lượng triglyceride và tăng lượng HDL-C so với chế độ ăn ít chất béo và chế độ ăn Địa Trung Hải.

Chế độ ăn ít tinh bột Chế độ ăn ít tinh bột 

Chế độ ăn Địa Trung Hải (Mediterranean Diet)

Chế độ ăn Địa Trung Hải ưu tiên các thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật như: các quả hạch, hạt, trái cây, rau, dầu ô liu… làm giảm nguy cơ mắc bệnh mạch vành. Một nghiên cứu ở Tây Ban Nha năm 2013 đã kết luận rằng chế độ ăn Địa Trung Hải đi kèm với dầu olive làm giảm tỷ lệ mắc các bệnh tim mạch trên các những người có nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch.

Chế độ ăn Địa Trung Hải Chế độ ăn Địa Trung Hải 

Những lưu ý người bệnh tim mạch nên biết

Nếu không áp dụng những chế độ ăn dinh dưỡng cho người mắc bệnh tim mạch cụ thể như trên thì người mắc bệnh hoặc một người khoẻ mạnh cũng cần phải lưu ý đến những điểm sau để có một trái tim khỏe mạnh. 

Kiểm soát khẩu phần ăn

Đối với những người mắc bệnh tim mạch, khẩu phần ăn hàng ngày cần được kiểm soát để đảm bảo lượng calo nạp vào cân đối. Cần ưu tiên lựa chọn những thực phẩm giàu chất dinh dưỡng, mang ít năng lượng như rau xanh, trái cây… Hạn chế thức ăn nhiều muối và chất béo có hại. 

Chế độ ăn ngăn ngừa tăng huyết ápChế độ ăn ngăn ngừa tăng huyết áp

Ăn ít natri (muối)

Việc tiêu thụ ít muối luôn là điểm mấu chốt của nhiều chế độ dinh dưỡng được khuyến cáo cho người khỏe mạnh để phòng chống các bệnh tim mạch. Dữ liệu từ rất nhiều quốc gia cho thấy không ít người tiêu thụ lượng muối cao gấp nhiều lần so với mức khuyến nghị nạp ít hơn 5gam/ngày của WHO năm 2011 để phòng ngừa các nguy cơ liên quan đến bệnh tim mạch. Vì vậy, cần hạn chế lượng muối ăn vào mỗi ngày xuống dưới 5g/ngày trong phòng ngừa các bệnh tim mạch và nếu để hỗ trợ cho hạ huyết áp thì nên dưới 1,7g natri/ngày.

Rau củ và trái cây

Một số nghiên cứu cho thấy nguy cơ nhiễm mỡ trong máu giảm khi tiêu thụ trái cây mỗi ngày. Ngoài ra, việc ăn nhiều rau củ và trái cây còn hỗ trợ hạ huyết áp. Cơ chế của rau củ tác động đến sức khỏe vẫn chưa được chứng minh rõ ràng nhưng giả thuyết về chất chống oxy hóa và chất xơ được nhiều nhà khoa học ủng hộ.

Rau củ và trái cây cũng được coi là những thực phẩm có chứa ít calo, ít natri và giúp no lâu. Mặc dù thiếu những kết quả nghiên cứu khẳng định, Hiệp hội tim mạch Mỹ vẫn đưa ra khuyến cáo vào năm 2013 nên nạp ít nhất khoảng 8 phần rau củ và trái cây một ngày. Đối với người mắc bệnh tim thì nên bổ sung thêm các loại trái cây vào khẩu phần ăn hằng ngày. 

Trứng và chế độ ăn có nhiều cholesterol

Cho đến nay, việc giảm cholesterol vẫn là một khuyến nghị của rất nhiều hiệp hội tim mạch trên thế giới, trong đó có Việt Nam nhằm dự phòng bệnh tim mạch. Trứng được coi là thực phẩm giàu cholesterol (khoảng 141-234mg/quả). Từ những năm 1970, nhiều chế độ ăn khuyến cáo nên hạn chế tiêu thụ trứng, chỉ khoảng 2-4 quả một tuần đối với quần thể người khỏe mạnh. Tuy nhiên, từ những năm 2015 cho tới nay, nhiều hội tim mạch đã giới hạn lượng cholesterol nạp vào hàng ngày là 300mg nên ăn một quả trứng mỗi ngày thì không hề vượt quá hàm lượng cholesterol cho một ngày nếu không dung nạp quá nhiều cholesterol từ các thực phẩm khác.

Protein của trứng là protein chuẩn. Trứng chứa lutein và zeaxanthin là hai chất chống oxy hóa mạnh, bảo vệ sức khỏe tim mạch. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh ăn một quả trứng mỗi ngày không làm tăng nồng độ cholesterol trong máu, kể cả với những người có nguy cơ cao bị bệnh tim mạch. Mặc dù vậy, việc khuyến nghị tiêu thụ bao nhiêu trứng giúp bảo vệ sức khỏe vẫn chưa đạt được sự đồng thuận của nhiều tổ chức và giữa các quốc gia.

Việc tiêu thụ một quả trứng mỗi ngày thì không vượt quá hàm lượng cholesterol cho phép theo khuyến cáo của Hội tim mạch.

Trứng và chế độ ăn có nhiều cholesterolTrứng và chế độ ăn có nhiều cholesterol

Hạn chế chất béo xấu

Chế độ ăn uống nên có lượng axit béo dạng trans thấp hoặc rất thấp (dầu và chất béo đã hydro hóa). Lượng chất béo dạng trans nạp vào cơ thể cần ít hơn 1% tổng lượng năng lượng nạp vào mỗi ngày. Chế độ ăn nên cung cấp lượng axit béo không bão hòa trong khoảng từ 6 đến 10% tổng lượng năng lượng nạp vào hàng ngày. Bên cạnh đó, cũng cần có sự cân bằng giữa lượng nạp vào của axit không bão hòa, cụ thể, các axit béo omega-3 cần chiếm 1-2% tổng năng lượng nạp vào và các axit omega-6 cần chiếm 5-8% tổng lượng năng lượng nạp vào hàng ngày.

Tiêu thụ cá thường xuyên (1-2 lần/tuần) được khuyến cáo để giúp bảo vệ bệnh mạch vành và đột quỵ do thiếu máu cục bộ.

Ngoài chế độ ăn, việc luyện tập thể thao cũng rất tốt với người mắc bệnh tim mạch. Hãy cố gắng luyện tập 30 phút/lần, 4-6 lần/tuần. Các bài tập thích hợp với người bệnh tim mạch bao gồm: đi bộ, leo cầu thang, làm việc nhà, cắt cỏ…

Chế độ ăn uống và luyện tập là những yếu tố rất quan trọng đối với sức khỏe tim mạch. Nếu bạn ăn uống không lành mạnh và không luyện tập thể thao, cũng như chưa thực hiện đúng chế độ dinh dưỡng cho người mắc bệnh tim mạch thì nguy cơ mắc bệnh tim mạch nói riêng và các vấn đề sức khoẻ khác nói chung sẽ tăng lên, bao gồm tăng huyết áp, tăng mỡ máu, béo phì, tiểu đường tuýp 2 và bệnh tim mạch.

Lập kế hoạch thực đơn mỗi ngày

Để duy trì một chế độ dinh dưỡng lành mạnh và cải thiện bệnh lý tim mạch, bạn nên thiết lập thực đơn ăn uống hằng ngày. Cần tìm hiểu và xác định những loại thực phẩm lành mạnh và đưa vào khẩu phần. Hãy ưu tiên các loại ngũ cốc, rau xanh và hạn chế thực phẩm quá nhiều chất béo có hại và muối. 

Thay đổi lối sống

Lối sống chính là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch của bạn. Việc duy trì một lối sống lành mạnh sẽ giúp sức khỏe tim mạch được cải thiện. 

  • Dành thời gian để luyện tập thể dục thể thao nhiều hơn.
  • Hạn chế việc tiêu thụ rượu bia, thuốc lá không kiểm soát.
  • Thay đổi thói quen ăn không đúng bữa, bỏ bữa, sử dụng quá nhiều thức ăn nhanh.
  • Tham khảo những liệu pháp để giải tỏa stress và không để tình trạng căng thẳng kéo dài liên tục. 

Thay đổi lối sống để cải thiện sức khỏeThay đổi lối sống để cải thiện sức khỏe tim mạch 

Chúng tôi mong rằng bài viết này đã mang đến những thông tin có giá trị tham khảo cho bạn đọc về chế độ dinh dưỡng dành cho người mắc bệnh tim mạch. Trong trường hợp bạn cần được tư vấn về việc xây dựng chế độ ăn cho người mắc bệnh tim mạch bởi các chuyên gia thì hãy đến với Phòng khám Chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM. Mọi thông tin cần thiết xin liên hệ qua số hotline  0935.18.39.39 hoặc 0243.633.5678

Khách hàng đánh giá

4.8

  • Đặt lịch khám ngay

  • Date Format: DD slash MM slash YYYY