Các loại rau thuộc họ Cà là những thực phẩm phổ biến và rất giàu chất dinh dưỡng. Tuy nhiên, một số người tin rằng chúng có thể gây viêm nhiễm và rối loạn chức năng miễn dịch. Vậy những loại rau nào thuộc rau họ Cà và chúng có lợi ích cũng như tác hại gì với sức khỏe, cùng tìm hiểu qua bài viết sau!
Contents
1. Rau họ Cà
1.1. Các loại rau thuộc họ Cà là gì?
Các loại rau thuộc họ Cà là các bộ phận ăn được của cây có hoa thuộc họ Solanaceae.
Nguồn gốc của tên gọi “rau thuộc họ Cà” vẫn chưa rõ ràng, trong quá khứ có một số loại rau thuộc họ Cà được cho là đã từng được sử dụng làm chất gây nghiện và chất gây ảo giác.
Họ Cà (Solanaceae) bao gồm hơn 2.000 loài thực vật nhưng rất ít trong số đó được dùng làm thực phẩm. Một số loài như belladonna thậm chí còn độc. Tuy nhiên, họ Cà cũng bao gồm các loại rau đã là thực phẩm chính của con người trong hàng trăm năm.
Một số loại rau thuộc họ Cà được tiêu thụ phổ biến nhất bao gồm:
- Cà tím
- Ớt chuông
- Khoai tây
- Thuốc lá
- Cà chua bi (tomatillo)
- Cà chua
- Ớt jalapeño và các loại ớt khác
- Ớt pimiento
- Kỷ tử
Nhiều loại thảo mộc và gia vị cũng được chế biến từ các loại rau này, bao gồm ớt cayenne, ớt đỏ nghiền, bột ớt, tương ớt, sốt cà chua, sốt marinara và sốt salsa,…
Mặc dù thường được gọi là rau, nhưng nhiều loại cây thuộc họ Cà về mặt thực vật học được coi là quả chẳng hạn như cà chua, cà tím và ớt.
1.2. Dinh dưỡng trong các loại rau họ Cà
Các loại cây thuộc họ Cà thường được khuyến khích tiêu thụ thường xuyên trong chế độ ăn vì chúng có hàm lượng dinh dưỡng cao.
Rau họ Cà chứa nhiều chất dinh dưỡng nhưng lại ít calo. Một số chất dinh dưỡng nổi bật trong rau họ Cà bao gồm:
- Cà chua: Cà chua là nguồn cung cấp vitamin A và C dồi dào. Chúng cũng chứa một chất chống oxy hóa gọi là lycopene. Những chất dinh dưỡng này có thể làm giảm các dấu hiệu viêm nhiễm và giảm nguy cơ mắc một số bệnh mãn tính.
- Ớt: Ớt chứa lượng vitamin C đáng kinh ngạc, vitamin C có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, bên cạnh tăng cường miễn dịch và chống oxy hóa, vitamin C cũng giúp tăng cường hấp thụ sắt.
- Ớt cay: Ớt cay chứa capsaicin – chất tạo nên vị cay của ớt. Bổ sung bột capsaicin có thể giúp giảm các triệu chứng ợ nóng và có thể hỗ trợ quá trình giảm cân bằng cách giúp giảm lượng calo nạp vào.
- Cà tím: Cà tím là nguồn cung cấp chất xơ dồi dào, một quả cà tím khoảng 80g cung cấp tới 2,5 gam chất xơ. Chất xơ giúp điều hòa nhu động ruột và có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim.
- Khoai tây: Khoai tây cả vỏ chứa lượng kali, vitamin B6 và mangan khá tốt. Tuy nhiên, không giống như hầu hết các loại rau thuộc họ Cà, khoai tây là một loại rau củ giàu tinh bột. Một củ khoai tây cỡ trung bình chứa tới khoảng 37 gram carbohydrate. Những người bị tiểu đường hoặc những người muốn giảm lượng đường trong máu có thể cần tránh ăn quá nhiều khoai tây.
Đọc thêm tại bài viết: Khoai tây tốt cho sức khỏe như thế nào?
2. Rau họ Cà có gây hại cho sức khoẻ không?
2.1. Bệnh tự miễn
Mặc dù các loại rau thuộc họ Cà là nguồn cung cấp chất dinh dưỡng dồi dào, nhiều người vẫn cho rằng chúng có hại và nên tránh tiêu thụ nhiều. Điều này là do một nhóm chất được tìm thấy trong các loại rau thuộc họ Cà gọi là alkaloid.
Alkaloid là các chất chứa nitơ thường được tìm thấy trong lá và thân của các loại rau thuộc họ Cà. Chúng thường rất đắng và hoạt động như một chất đuổi côn trùng tự nhiên. Tuy nhiên, ở phần ăn được của những cây này cũng chứa một số alkaloid. Do đó, nhiều người mắc bệnh tự miễn loại bỏ các loại rau thuộc họ Cà khỏi chế độ ăn uống vì tin rằng chúng góp phần vào các vấn đề sức khỏe của họ.
Sự thật thì cho đến nay các nghiên cứu vẫn chưa chứng minh được rằng rau thuộc họ Cà góp phần gây ra các bệnh tự miễn.
2.2. Bệnh viêm ruột
Bệnh viêm ruột (IBD) là một nhóm bệnh tự miễn đặc trưng bởi tình trạng viêm đường tiêu hóa. Ví dụ như bệnh Crohn và viêm loét đại tràng. Ở những người mắc IBD, lớp niêm mạc bảo vệ của ruột không hoạt động đúng cách và cho phép vi khuẩn và các chất có hại khác xâm nhập vào máu. Tình trạng này đôi khi cũng được gọi là tăng tính thấm thành ruột, hay còn gọi là “hội chứng ruột rò rỉ”.
Khi điều này xảy ra, hệ miễn dịch của cơ thể tấn công các chất có hại dẫn đến tình trạng viêm ruột nặng hơn và nhiều triệu chứng đường tiêu hóa chẳng hạn như đau bụng, tiêu chảy và kém hấp thu.
Mặc dù nghiên cứu về mối liên hệ giữa rau họ Cà và bệnh viêm ruột còn hạn chế, nhưng đã có một vài nghiên cứu trên động vật cho thấy các alkaloid trong cây họ cà có thể làm trầm trọng thêm tình trạng viêm niêm mạc ruột ở những người mắc bệnh viêm ruột (IBD).
Trong một nghiên cứu khác trên chuột mắc IBD, các alkaloid trong khoai tây được phát hiện có ảnh hưởng xấu đến tính thấm thành ruột và làm tăng viêm ruột.
Điều quan trọng cần lưu ý là nồng độ alkaloid trong các nghiên cứu này cao hơn nhiều so với lượng có trong một khẩu phần ăn bình thường.
Vẫn cần nghiên cứu thêm trên người trước khi có thể đưa ra các khuyến nghị chính xác hơn về tác hại của rau họ Cà và IBD.
Đọc thêm tại bài viết: Cà chua ngon, bổ nhưng tuyệt đối không nên ăn trong một số trường hợp sau
2.3. Tác động đến các bệnh tự miễn khác
Có rất ít thông tin nghiên cứu về tác động của rau họ Cà đối với các bệnh tự miễn khác.
Tuy nhiên, có thể có mối liên hệ giữa sự gia tăng tính thấm thành ruột, hay hội chứng ruột rò rỉ, và các bệnh tự miễn dịch như bệnh celiac, bệnh đa xơ cứng và viêm khớp dạng thấp với sự tiêu thụ các rau họ Cà.
Một số chuyên gia tin rằng hội chứng ruột rò rỉ có thể góp phần làm tăng mức độ viêm nhiễm khắp cơ thể, làm trầm trọng thêm các triệu chứng bệnh.
Dựa trên niềm tin này, một số người cho rằng các loại rau thuộc họ Cà có thể làm tăng tính thấm thành ruột và làm trầm trọng thêm các triệu chứng của các bệnh tự miễn dịch.
Nhiều người mắc các bệnh tự miễn này đã loại bỏ các loại rau thuộc họ Cà khỏi chế độ ăn uống của họ và nói rằng có sự cải thiện về các triệu chứng, nhưng bằng chứng cho khuyến nghị này chưa được xác minh và cần được nghiên cứu thêm.
2.4. Sự nhạy cảm và dị ứng
Những người nhạy cảm với các loại rau thuộc họ Cà (một trong những nhóm này bao gồm những người bị viêm khớp) cho rằng việc loại bỏ các loại rau này đã giúp cải thiện đáng kể sức khỏe của họ.
Ngoài ra, trong một số trường hợp hiếm gặp, một số người bị dị ứng với một số loại rau thuộc họ Cà.
Các triệu chứng dị ứng rất đa dạng nhưng có thể bao gồm phát ban da, nổi mề đay, ngứa họng, sưng khí quản và khó thở.
Nếu bạn gặp bất kỳ triệu chứng nào trong số này khi ăn một loại rau thuộc họ Cà cụ thể, tốt nhất bạn nên ngừng ăn loại thực phẩm đó và tới gặp bác sĩ để được xét nghiệm thêm.
3. Lời khuyên từ Bác sĩ Dinh dưỡng VIAM
Nếu bạn khỏe mạnh và không có phản ứng dị ứng nào với rau họ Cà, thì không có lý do nào để bạn tránh tiêu thụ chúng. Rau họ Cà rất giàu chất dinh dưỡng và mang lại nhiều lợi ích sức khỏe cho cơ thể.
Mặt khác, nếu bạn đang mắc bệnh tự miễn như viêm ruột mãn tính (IBD) hoặc nghĩ rằng bạn có thể nhạy cảm hoặc bị dị ứng với rau họ Cà, tốt nhất là nên hỏi ý kiến Bác sĩ để đánh giá sự thay đổi triệu chứng thông qua chế độ ăn kiêng loại bỏ (cụ thể là loại bỏ rau họ Cà khỏi chế độ ăn).
Nếu bạn vẫn muốn ăn các loại rau thuộc họ Cà nhưng muốn giảm hàm lượng alkaloid, bạn có thể thực hiện điều này bằng cách gọt vỏ khoai tây, hạn chế ăn cà chua xanh và nấu chín kỹ các loại rau này.
Một chế độ ăn đa dạng là cần thiết để duy trì sức khoẻ tổng thể của bạn, nếu bạn cần một chế độ ăn hợp lý, hãy liên hệ với Phòng khám Chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM.
Bs. Đoàn Hồng – Phòng khám chuyên khoa dinh dưỡng VIAM
