Hướng dẫn lựa chọn trái cây giàu dinh dưỡng cho người bệnh ung thư

Chế độ dinh dưỡng trong điều trị ung thư không chỉ nhằm duy trì cân nặng mà còn là một liệu pháp hỗ trợ quan trọng giúp giảm tác dụng phụ, tăng khả năng dung nạp phác đồ điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống tổng thể.

Với người bệnh ung thư, việc tiêu thụ trái cây cần được xem xét kỹ lưỡng, với ưu tiên đặc biệt dành cho các loại trái cây mềm, có vị ngọt dịu, giàu dinh dưỡng, nhằm đáp ứng các nhu cầu dinh dưỡng thường gặp ở bệnh nhân ung thư.

I. Các vấn đề dinh dưỡng với bệnh nhân ung thư

Bệnh nhân ung thư thường xuyên đối mặt với các vấn đề sau, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ăn uống:

• Viêm loét niêm mạc (Mucositis): Do hóa trị hoặc xạ trị vùng đầu cổ, gây đau, rát, khó nuốt, khiến bệnh nhân ngại ăn các thực phẩm cứng hoặc có tính axit.
• Rối loạn vị giác (Dysgeusia): Gây cảm giác kim loại, làm giảm sự thèm ăn.
• Buồn nôn và nôn: Tác dụng phụ thường gặp của hóa trị.
• Hội chứng suy mòn do ung thư (Cachexia): Mất khối lượng cơ và chất béo nghiêm trọng, đòi hỏi nguồn calo và dưỡng chất dễ hấp thu.

Việc ưu tiên trái cây mềm, ngọt giúp giải quyết hiệu quả những thách thức này, cung cấp nguồn năng lượng, vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể người bệnh.

II. Lợi ích của trái cây trong chế độ ăn

Các loại trái cây mềm, ngọt (như Chuối, Đu đủ chín, Xoài chín, Hồng xiêm, Dưa hấu, Dưa lưới, Nho, Bơ…) mang lại những lợi ích dinh dưỡng cụ thể:

1. Cung cấp năng lượng nhanh và dễ hấp thu

Trái cây ngọt thường giàu carbohydrate đơn giản (chủ yếu là Fructose và Glucose).

• Tăng cường calo: Các loại quả như chuối (giàu tinh bột kháng và đường) hay xoài chín cung cấp mật độ calo cao hơn so với quả ít ngọt (như dưa chuột, bưởi), giúp đối phó với tình trạng suy dinh dưỡng và suy nhược ở người bệnh.
• Giảm tải hệ tiêu hóa: Đường đơn được hấp thu nhanh vào máu mà không cần quá nhiều hoạt động tiêu hóa phức tạp, giúp bệnh nhân lấy lại năng lượng mà không gây nặng bụng.

2. Dễ nuốt, giảm kích ứng niêm mạc

Đặc tính mềm và ít hoặc không có tính axit là điểm cộng lớn cho bệnh nhân loét miệng hoặc viêm thực quản.

• Bảo vệ niêm mạc: Các loại quả mềm như chuối, bơ, đu đủ nghiền không gây ma sát hoặc kích ứng hóa học lên các vết loét, giúp bệnh nhân ăn uống thoải mái hơn.
• Trái cây tính axit thấp: Ví dụ: Chuối (pH khoảng 4.5-5.2), Đu đủ (pH khoảng 5.5-5.9), an toàn hơn nhiều so với Cam, Chanh, Dứa (pH 2.0-4.0), giúp tránh làm trầm trọng thêm tình trạng loét miệng.

3. Nguồn Kali và điện giải thiết yếu

Các loại trái cây mềm thường rất giàu Kali (Chuối, Bơ, Dưa lưới).

• Duy trì cân bằng dịch: Kali là chất điện giải quan trọng, giúp duy trì cân bằng dịch trong cơ thể, đặc biệt cần thiết khi bệnh nhân bị nôn, tiêu chảy hoặc mất nước do điều trị.
• Hỗ trợ chức năng cơ: Giúp giảm tình trạng yếu cơ và chuột rút thường gặp ở bệnh nhân suy kiệt.

4. Bổ sung chất xơ hòa tan

• Kiểm soát tiêu chảy: Các loại quả có độ mềm cao, đặc biệt là khi xay nhuyễn hoặc chế biến thành sốt (ví dụ: táo nấu chín, chuối), giàu Pectin (một dạng chất xơ hòa tan) có khả năng làm đặc phân, giúp kiểm soát tiêu chảy.
• Táo bón nhẹ: Ngược lại, chất xơ từ trái cây mềm cũng giúp làm mềm phân, giảm táo bón.

III. Hướng dẫn lựa chọn và chế biến an toàn (nguyên tắc giảm vi khuẩn)

Đối với bệnh nhân ung thư, đặc biệt là những người có nguy cơ giảm bạch cầu (Neutropenia) cao, việc chế biến và vệ sinh là tối quan trọng để ngăn ngừa nhiễm trùng cơ hội.

1. Ưu tiên các loại trái cây mềm

2. Quy trình vệ sinh nghiêm ngặt

• Gọt vỏ: Mọi loại trái cây đều nên được gọt vỏ, ngay cả những loại có thể ăn cả vỏ trong điều kiện bình thường (như táo, lê). Vỏ trái cây là nơi vi khuẩn và nấm mốc dễ tích tụ nhất.
• Vệ sinh bề mặt: Rửa sạch tay, dụng cụ và thớt trước khi gọt.
• Tránh trái cây cắt lát sẵn: Không mua các loại trái cây đã được cắt sẵn và đóng hộp vì nguy cơ nhiễm khuẩn cao hơn.
• Nhiệt độ bảo quản: Bảo quản ở nhiệt độ mát đúng cách và tiêu thụ ngay sau khi gọt hoặc chế biến.

3. Vấn đề đường huyết (Lưu ý với người bệnh có đái tháo đường)

Mặc dù ưu tiên trái cây ngọt để tăng calo, vẫn cần theo dõi cẩn thận ở bệnh nhân có tiền sử tiểu đường hoặc đang dùng steroid (thuốc có thể làm tăng đường huyết).

• Nguyên tắc GI thấp: Lựa chọn các loại quả ngọt có chỉ số đường huyết (GI) trung bình hoặc thấp (ví dụ: bơ, quả mọng, nho, táo).
• Kết hợp: Ăn trái cây cùng với protein (sữa chua, phô mai) hoặc chất béo lành mạnh (hạt) để làm chậm quá trình hấp thu đường.

Lời khuyên của chuyên gia

Trái cây mềm, ngọt đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường dinh dưỡng vi mô và vĩ mô, giúp bệnh nhân ung thư vượt qua giai đoạn điều trị khó khăn. Chiến lược dinh dưỡng tối ưu phải dựa trên việc cá thể hóa và phối hợp đa chuyên khoa.

1. Ưu tiên kết cấu mềm và ít axit: Nhằm giảm thiểu đau đớn và kích ứng niêm mạc.
2. Đảm bảo mật độ năng lượng: Chọn các loại quả giàu calo để chống lại tình trạng suy mòn.
3. Vệ sinh tuyệt đối: Tuân thủ nguyên tắc giảm vi khuẩn để ngăn ngừa nhiễm trùng.
4. Tham vấn Chuyên gia: Bệnh nhân nên làm việc chặt chẽ với chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng và bác sĩ điều trị để điều chỉnh khẩu phần trái cây phù hợp với giai đoạn bệnh, các tác dụng phụ hiện có, và các chỉ số sinh học cụ thể.

Việc áp dụng phương pháp tiếp cận khoa học này sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị, đồng thời cải thiện đáng kể trải nghiệm ăn uống và chất lượng sống cho bệnh nhân.

Để tri ân sự tin tưởng mà quý khách hàng đã dành cho Phòng khám Chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM  thuộc Viện Y học ứng dụng Việt Nam, VIAM Clinic gửi tặng bạn Chương trình “Tri Ân Bạn Cũ – Chào Đón Bạn Mới” với những ưu đãi đặc biệt chưa từng có. Chi tiết tại đây.Thời gian: 15/12/2025 – 15/02/2026. Hãy liên hệ với VIAM Clinic nếu bạn muốn có chế độ dinh dưỡng hỗ trợ điều trị và cải thiện sức khỏe TẠI ĐÂY hoặc Hotline: 0935.18.3939 / 024.3633.5678

Hoàng Hà Linh – Viện Y học ứng dụng Việt Nam